Payla B2B E-Commerce Solution ثبت سفارش آنلاین
آغاز فعالیت پایلا برای جذب پذیرندگان، از منطقه ۲ و ۵ تهران
مرداد ۳۱, ۱۳۹۷
پایلا : نوآوری در صنعت پخش مویرگی
توزیع کالا یک صنعت است
آبان ۱۴, ۱۳۹۸

چالش‌ها و فرصت‌ها در صنعت پخش

چالش‌ها و فرصت‌ها در صنعت پخش

چالش‌ها و فرصت‌ها در صنعت پخش

تولید ملی از جمله مباحثی است که طی چند سال اخیر به‌ویژه پس از بیانات رهبری، حمایت از آن با دقت بیشتری دنبال شد و کمک به تولیدات داخلی و فراهم کردن بازار فروش در صدر اقدامات وزارتخانه‌ها و نهادهای مرتبط قرار گرفت. رسیدن به هدفی همانند حمایت از تولید داخل، نیاز به تولید خوب و با کیفیت برای شناخته شدن دارد؛ همچنین توزیع و پخش عالی و با قدرت از مهم‌ترین ابزارهای رسیدن به این هدف است. پخش، عملیاتی سخت، توان‌فرسا و نیازمند برنامه‌ریزی است که در فضای پیش رو با حضور برند‌ها ی خارجی سخت‌تر هم می‌شود.

صنعت توزیع و پخش در کشور رسالت بزرگی را به دوش دارد و می‌تواند با حمایت دولت، مشکلات موجود در این صنعت را برطرف کرده و به عنوان یکی از منابع کشور در موضوعات مختلف از جمله اشتغال نقش ویژه‌ای داشته باشد. این در حالی است که فعالیت حوزه صنعت پخش بسیار گسترده و پیچیده‌ است و مستقیما با اقلام و کالاهای سلامت محور سر و کار دارد که تاثیر مستقیمی بر سلامت تغذیه جامعه دارد. در حال حاضر ۱۰۰ درصد داروی کشور و ۷۰ در صد مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی، شوینده‌ها و... توسط شرکت‌های پخش در سرتاسر ایران توزیع می‌شود. با اینکه صنعت پخش به شدت عملیاتی است اما دانشی که در این صنعت استفاده شده کاملا بومی است وارتقای دانش در شرکت‌های صنعت پخش ضروری است.

از بُعد سلامت نیز صنعت پخش و توزیع، می‌تواند به بهبود عملکرد صنایع تولیدی در حوزه بهداشت و درمان از جمله توزیع دارو و تجهیزات ختم شود و مشکلات این حوزه را نیز برطرف کند.کسب سهم بیشتری از بازار، نیازمند بازاریابی و فروش با قدرت است. در واقع این بحث به قدری با اهمیت است که برای آن کنفرانسی با حضور کارشناسان این حوزه برگزار و آخرین دستاوردهای این صنعت بررسی و به اشتراک گذاشته می‌شود. سومین کنفرانس سراسری شرکت‌های پخش ایران سوم و چهارم مهرماه امسال در سالن همایش‌های صدا و سیما در تهران برگزار می‌شود. مدیریت و رهبری، رویکردهای نوین پخش و فروش مجازی، مدیریت سرمایه‌های انسانی، مدیریت فرآیندهای مالی و اقتصادی، مدیریت سیستم‌ها و روش‌ها و فناوری اطلاعات، از جمله محورهای مورد بحث در این کنفرانس است.

صنعت پخش؛ حلقه توسعه همکاری‌های استراتژیک



فرشید گل‌زاده


مدیرعامل فروشگاه‌های زنجیره‌ای رفاه و عضو هیات‌مدیره اتحادیه فروشگاه‌های زنجیره‌ای کشور



صنعت پخش و توزیع یکی از صنایع کلیدی و زیرساختی در اقتصاد هر کشوری است. سهم ۸ الی ۹ درصدی این صنعت از درآمد ملی، خود مبین حجم و گستره وسیع این صنعت و به تبع آن نقش کلیدی این صنعت در زنجیره تامین بسیاری از صنایع کشور است. در شرایطی که از یکسو تولیدکنندگان در تکاپوی تامین نقدینگی و سودآوری برای بقا و رشد کسب‌وکار خود هستند و از سوی دیگر مصرف‌کنندگان با چالش حفظ قدرت خرید دست و پنجه نرم می‌کنند، ارتقای کارآیی صنعت پخش به‌عنوان حلقه واسط بین تولیدکننده و مصرف کننده که سهم مهمی از قیمت تمام شده را به خود اختصاص می‌دهد، اهمیت بسزایی دارد. به عبارت دیگر، کاهش هزینه‌های مبادله در صنعت پخش می‌تواند کاهش قیمت تمام شده، افزایش حاشیه سود برای تولیدکننده و کاهش قیمت خرید برای مصرف‌کننده را به ارمغان آورد؛ به‌خصوص در شرایط فعلی که رکود بر بسیاری از صنایع کشور سایه انداخته است. این در حالی است که در حال حاضر، سهم صنعت پخش از قیمت تمام‌شده محصولات گاهی به مرز ۵۰ درصد می‌رسد.

ارتقای کارآیی عملیاتی صنعت پخش منوط به عوامل مختلفی است که اهم آنها عبارت است از: استفاده از فناوری روز برای مدیریت تامین، لجستیک و حمل‌ونقل، بازطراحی فرآیندها و سیستم‌های عملیاتی، آموزش نیروی انسانی و توانمندسازی آنان به فناوری‌های روز و بهره‌برداری مناسب از منابع مالی و اقتصادی. توجه به این عوامل می‌تواند موجب افزایش بهره‌وری و درنتیجه کاهش هزینه مبادله شود. ضعف آمار و نبود اطلاعات کافی از فعالیت‌های مربوط به هر یک از حلقه‌های مختلف زنجیره ارزش از تولید به مصرف موجب می‌شود تحلیل بهره‌وری در صنعت پخش و توزیع نیز به سختی انجام گیرد. با این حال، آنچه در شبکه توزیع کالا در یک کشور دارای اهمیت است، انتقال کالاها با صرف کمترین هزینه و زمان، همراه با رعایت استانداردهای لازم برای حفظ سلامت کالاها و در نهایت رعایت بیشتر حقوق مصرف‌کنندگان است. شبکه توزیع کالا در ایران با مشکلات و چالش‌های متنوع و متعددی روبه‌رو است. تعدد بیش از اندازه واحدهای صنفی در سطح خرده‌فروشی سنتی، تعدد واحدهای صنفی فاقد پروانه کسب، سهم برجسته بخش غیر سازمان‌یافته نسبت به سازمان یافته شبکه توزیع و فروش، عدم بهره‌مندی از ابزارها و روش‌های نوین توزیع کالا و عدم رغبت کافی بخش خصوصی و خارجی به سرمایه‌گذاری در شبکه توزیع مدرن از مهم‌ترین چالش‌های صنعت پخش در ایران است.

از سوی دیگر، در دنیای امروز یکی از استراتژی‌های اثربخش توسعه صنایع، شبکه‌سازی و ایجاد همکاری‌های استراتژیک است. در چنین فضایی، همکاری بین تولیدکنندگان، شرکت‌های پخش و خرده‌فروشی‌ها می‌تواند مزیت رقابتی ارزشمندی را برای هر سه ضلع این مثلث پدید آورد. این همکاری می‌تواند هم در سطح منابع و هم در سطح فرآیندها صورت پذیرد. به‌عنوان مثال در صورتی که نظام تولیدکننده، نظام تامین و توزیع شرکت پخش، و نظام سفارش‌گذاری و مدیریت موجودی خرده‌فروشی‌ها در قالب همکاری استراتژیک به صورت یکپارچه مدیریت شود، هم‌افزایی بین منابع و فرآیندهای آنها به حداکثر خواهد رسید. اجرای چنین نظام یکپارچه‌ای خود مستلزم عواملی است که پیشتر برای ارتقای کارآیی عملیاتی صنعت پخش بیان شد، به‌خصوص استفاده از فناوری روز، بازطراحی فرآیندها و آموزش نیروی انسانی. از این رو به نظر می‌رسد بازسازی بدنه فرسوده نظام توزیع کشور نه تنها برای افزایش کارآیی این نظام ضروری است، بلکه یکی از الزامات شکل‌گیری همکاری‌های استراتژیک، به‌عنوان یکی از استراتژی‌های موثر برای رشد کسب و کارها در آینده این صنعت است.


نمونه موفقی از تحولات در صنایع که هم موجب افزایش بهره‌وری شده و هم همکاری استراتژیک بین تولیدکنندگان، شرکت‌های پخش و خرده‌فروشی‌ها را در پی داشته است، در خرده‌فروشی‌های بزرگ آنلاین قابل مشاهده است. جایی که شرکت خرده‌فروشی به اتکای یکپارچگی بین سیستم فروش، ارسال کالا و مدیریت موجودی خود، تقاضای مشتریان را به سرعت و با کمترین هزینه پاسخ می‌دهد. از طرف دیگر، اتصال بین نظام‌های فوق و نظام‌های عملیاتی شرکت‌های پخش و تولیدکنندگان، از یکسو امکان سفارش‌گذاری و تامین به موقع کالا را برای خرده‌فروشی فراهم می‌کند و از سوی دیگر تقاضای موثر منجر به فروشی را برای شرکت‌های پخش و تولیدکنندگان تضمین می‌کند. علاوه‌بر این، تولیدکنندگان و شرکت‌های پخش امکان دریافت اطلاعات دقیق از ویژگی‌های فروش خود شامل زمان، محل و مقدار فروش خود را به دست می‌آورند.

این نمونه از همکاری استراتژیک که البته به واسطه برخورداری از فناوری روز امکان‌پذیر می‌گردد همزمان قیمت تمام شده فروش را کاهش داده و کیفیت فروش را افزایش می‌‎دهد. به گونه‌ای که رابطه‌ای برد- برد بین همه ذی‌نفعان این تراکنش شکل می‌گیرد. با این وصف باید امیدوار بود شرایط حاکم بر اقتصاد کشور که همه ذی‌نفعان از مشتریان گرفته تا صاحبان کسب و کار را نسبت به هزینه به شدت حساس کرده است، فرصتی باشد برای بازسازی صنایع کشور به‌خصوص صنعت پخش و توزیع. این بازسازی ممکن نخواهد بود، مگر با تغییر قواعد حاکم بر صنایع، توسعه همکاری‌های تجاری و دگرگون کردن مدل کسب و کار آنها به اتکای فناوری روز.


راهکارهای بهبود نظام توزیع




دکتر سهراب کارگر


دبیر کنفرانس و عضو هیات‌مدیره انجمن صنعت پخش ایران




صنعت پخش با وجود قدمتی قریب به ۶۰ سال در ایران، همچنان صنعتی کمتر شناخته شده در کشور است. اهمیت پخش و توزیع به‌عنوان پل اصلی میان عرضه و تقاضا همواره مورد غفلت واقع شده است. در سال‌های اخیر اما فعالان این صنعت درصدد برآمده‌اند تا با شناخت چالش‌های موجود در صنعت پخش، راهکارهای بهبود این شریان مهم اقتصادی را به مرحله اجرا در آورند. یکی از مهم‌ترین وظایف و در عین حال چالش‌های صنعت پخش، به دست آوردن تصویر واضحی از تقاضای موجود در بازار وانتقال آن به تولیدکننده است.این تصویر واضح باعث می‌شود تا تولیدکننده با شناخت کافی نسبت به بازار اقدام به تولید کند و حجم کالای تولیدی با تقاضا همخوانی داشته باشد. در این صورت هزینه‌های انبارداری کاهش پیدا کرده، بازدهی عملکرد انبارها افزایش می‌یابد و نیز سیستم توزیع چابک می‌شود. خود این چابک شدن و سریع شدن سیستم توزیع به‌عنوان یکی از شاخصه‌های مهم در صنعت پخش باعث افزایش توانمندی صنعت می‌شود. چه اینکه یک سیستم توزیع کند باعث می‌شود تا فاصله میان تولید تا مصرف افزایش یابد و علاوه‌بر درگیر کردن جریان نقدینگی در بخش تولید، رفاه مصرف‌کننده را نیز تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

دیگر چالش موجود در این صنعت که البته بخشی از آن امروز با پیشرفت نرم‌افزارهای انبارداری هر روز در حال کمرنگ‌تر شدن است، در اختیار داشتن موجودی دقیق انبار و آگاهی از هزینه‌های انبارداری است. با در اختیار داشتن این اطلاعات می‌توان از ایجاد اخلال در سیستم فروش جلوگیری کرد، تصمیمات تولید را به‌صورت بهینه‌تر اتخاذ کرد، هزینه‌های انبارداری را مدیریت کرد و بر جریان نقدینگی فروش نظارت صحیح داشت. مورد دیگری که می‌توان به آن اشاره داشت، عدم هماهنگی کافی میان چرخه تولید و توزیع است؛ به‌گونه‌ای که در مواردی بخش تولید حتی بدون اطلاع از نیاز بازار اقدام به تولید کرده و سپس از چرخه توزیع انتظار حداکثر فروش را دارد. در صورتی‌که با ایجاد جریان اطلاعاتی میان این دو چرخه، توزیع‌کننده اطلاعات بازار را به تولیدکننده می‌رساند، تولیدکننده بر اساس این اطلاعات اقدام به تصمیم‌گیری می‌کند و در نتیجه اتخاذ تصمیم براساس اطلاعات صحیح، توزیع‌کننده نیز به شکلی کارآتر امکان خدمت‌رسانی پیدا می‌کند.

در نتیجه هنگامی که چرخه تولید و توزیع با یکدیگر به تعاملی مناسب برسند، منافع هر دو صنعت به شکل چشمگیری افزایش پیدا خواهد کرد. در ادامه نیز باید به عدم توجه به توسعه در بخش توزیع اشاره داشت؛ در شرایط فعلی که اقتصاد کشور در دوران رکود به سر می‌برد، شرکت‌ها از توسعه غافل می‌شوند. درحالی‌که توسعه و تلاش برای بهینه ساختن روند توزیع همواره رکنی اساسی برای صنعت پخش است. چه اینکه شرکت‌هایی که همواره در حال برنامه‌ریزی برای توسعه بوده‌اند، در دوران رکود نیز از بحران‌ها به سلامت گذر کرده‌اند. از راهکارهای مهمی ‌که در سال‌های اخیر صنعت پخش برای بهبود وضعیت در پیش گرفته حرکت به سوی بهره‌برداری صحیح از فناوری‌های روز است. فعالان چرخه توزیع تلاش کرده‌اند از سیستم‌های پیشرفته نرم‌افزاری انبارداری، فروش و مسیریابی گرفته تا به روز کردن زیرساخت‌های سخت‌افزاری صنعت، در تمام جوانب از تکنولوژی استفاده کنند. روند فعلی در صورت ادامه یافتن می‌تواند آینده‌ای روشن برای این صنعت رقم بزند. در عین حال مشکلاتی همچون عدم امانتداری عده‌ای از کارکنان، فرسودگی ناوگان توزیع به علت هزینه‌های سنگین نوسازی و نرخ بالای مرجوعی برای برخی کالا‌ها از مشکلاتی هستند که با وجود بهبود نسبی در سال‌های اخیر، همچنان بر رشد این صنعت سایه انداخته‌اند.

تا اینجا صرفا نگاهی اجمالی به چالش‌های درونی داشتیم اما چالش‌های بیرونی نیز تاثیر مهمی‌بر صنعت پخش دارند. از جمله این مشکلات قوانین دولتی است؛ قوانینی همچون قوانین مالیاتی فعلی، قوانین کسب و کار و سایر موارد. همچنین قوانین راهنمایی و رانندگی شامل مواردی همچون مشکل ورود به محدوده طرح ترافیک، سال‌ها گریبانگیر صنعت بوده‌اند و تا به امروز نیز تلاش‌ها برای مرتفع کردن این موارد بی نتیجه مانده است. همچنین ترافیک موجود در سطح کلان‌شهرهایی همچون تهران از مسائلی است که پخش برخی کالاهای ضروری نظیر اقلام دارویی را با دشواری‌هایی همراه کرده و خدمت رسانی به مردم را دچار اخلال می‌کند. کمبود نقدینگی مورد دیگری است که گریبانگیر این صنعت است، از سویی وام‌های بانکی به علت نرخ بازگشت نسبتا بالا باعث می‌شوند تا شرکت‌ها در صورت مواجهه با چنین مشکلاتی خود را از حل آنها ناتوان دیده و اقدام به توقف فعالیت کنند و از سوی دیگر رکود فعلی حاکم بر اقتصاد ایران، توان خریداران را کاهش داده و بازگشت نقدینگی به شرکت‌های پخش را دچار مشکل کرده است.

هرچند که با خروج از وضعیت رکود تورمی، این امید به وجود آمده که به‌زودی رکود از اقتصاد ایران رخت ببندد. دیگر موردی که تا به امروز این صنعت را متاثر ساخته، تعیین نرخ حاشیه سود شرکت‌های پخش به صورت دستوری است. درحالی‌که با توجه به پهناوری ایران، هزینه‌های توزیع بسیار متغیر هستند و شیوه فعلی تعیین نرخ در اغلب موارد باعث می‌شود تا شرکت‌های نوپا توان رقابت پیدا نکنند و در مدتی کوتاه از گردونه رقابت خارج شوند.امید است باتوجه ویژه‌ای که در سال‌های اخیر دولت به این صنعت داشته و همچنین روند رو به بهبود اقتصاد کشور، این صنعت نیز در کوتاه‌ترین زمان ممکن خود را به سطح استاندارد‌های بین‌المللی برساند و خدمت‌رسانی به آحاد ملت را بهتر و کارآتر از گذشته به انجام برساند.انجمن صنعت پخش برای شناخت بیشتر جایگاه پخش و همچنین ارائه راهکارهای علمی و عملی برای رفع مشکلات و گلوگاه‌های صنعت پخش از دو سال قبل با همکاری استادان دانشگاه، صاحب‌نظران و متخصصان داخلی و خارجی صنعت و کارشناسان نهادهای دولتی مرتبط مانند وزارت صنایع و وزارت بهداشت اقدام به برگزاری کنفرانس صنعت پخش کرده و با ایجاد ارتباط موثر بین ارکان دولت، دانشگاه و صنعت توانسته است در این کنفرانس گام‌های بسیار مثبتی جهت تحقق اهداف ذکر شده بردارد.


منبع :

https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-1069199